|
|
 |
 |
Okunma |
|
8 |
Gazne Devleti'ni, Samanoğullarının hizmetinde bulunan Türk
komutanlarından Alp Tigin kurdu. Samanoğulları Devleti'nin yanıbaşında,
Afganistan'da bulunan Gazne'yi kendine başkent yaptı. Ölümünde yerine
oğlu geçtiyse de ordu komutanlarından Bilge Tigin ile Sebük Tigin
yönetime elkoydular.
Bilge Tigin'in ömrü kısa sürdü, ama Sebük
Tigin, Gazne Devleti'ni güçlendirerek sınırlarını genişletti.
Gaznelilerin en parlak dönemi Sebük Tigin'in oğlu Mahmut zamanıdır.
Mahmut döneminde Gaznelilerin sınırı doğuda Ganj Nehri'ne, batıda
Mezopotamya ve Kafkasya'ya kadar dayanıyordu. Mahmut, Hindistan'ı yağma
ederek getirdiği hazinelerle Gazne kentini zenginleştirdi. Camiler,
medreseler yaptırarak, ünlü bilginleri, şairleri yanına çağırarak
Gazne'ye ün kazandırdı.
Ömrünün son yıllarını, gittikçe Horasan
dolaylarında güçlenen Selçuklularla uğraşarak geçirdi. Son Hindistan
Seferi'nden dönüşünde öldü. Mahmut'un ölümünden sonra yerine geçen oğlu
Mesut babasının yerini tutamadı. Selçukluların karşısında tutunamadı;
Dandanakan'da üç gün süren çetin savaşta büyük bir yenilgiye uğradı
(1040). Horasan ve Irak'ı onlara bırakmak zorunda kaldı. Mesut'tan
sonra gelen Gazne hükümdarları devleti bir süre daha sürdürdülerse de
başarılı olamadılar. Gazne Devleti, Afganistan'ın yerlileri olan
Gurlular tarafından 1187 yılında ortadan kaldırıldı.
Gaznelilerde Sanat
Gaznelilerden
günümüze kalan en önemli sanat eseri, Afganistan'ın Büst kentindeki
Leşgeri Bazar Sarayı'dır. Son yıllarda, gene aynı çevrede cami
kalıntıları da bulunmuştur. Mimarlık yanında süsleme sanatları da
Gaznelilerde önem kazanmıştı. Buna yazı sanatına duyulan ilgiyi de
eklemek gerekir: kûfi yazı en olgun biçimini Gazneli Sultan İbrahim
(1059-1099) döneminde almıştır. Gazneli sanatı Selçuklu ve Hint
sanatlarını etkilemiştir.
Gazneli Mahmut
Doğu dünyasının
büyük hükümdarlarından biri olan Gazneli Mahmut (967-1030), babasının
ölümü üzerine kardeşini öldürerek tahta geçti. Hindistan'a 17 kez sefer
yaptı. Devletin sınırlarını çok genişletti, İranlı ünlü şair Firdevsi,
Şehname'sini ona sunmuştur.
|
Rastgele
