|
|
 |
 |
Okunma |
|
32 |
İlk zamanlarda, XIII. asırda Selçuklular'ın uç beyleri arasında
Karamanoğulları'ndan sonra en kudretlisi ve en büyüğü, Germiyanoğulları
idi. Beylik, 1260 yıllarından 1390'a kadar takriben 130, sonra 28
Temmuz 1402 Ankara muharebesinden 1429 Şubatına, kadar tekrar 27 yıl
olmak üzere takriben 156,5 sene devam etmiştir.
Germiyan aşireti
XIII. yüzyılda ilk defa Malatya taraflarında görülür. Daha sonra
Germiyanoğulları, muhtemelen Moğolların baskısı üzerine Kütahya
bölgesine göç etmişlerdir. Germiyanoğulları bu bölgede Türkiye Selçuklu
sultanı II. Gıyaseddin Mes'ud ve Moğollara karşı bağımsızlıkları için
mücadele ettiler.
Bu beyliğin asıl kurucusu Kerimüddin Alişir'in
oğlu I. Yakub'dur. Yakub Bey ikinci kez sultan olan Gıyaseddin Mesud
1302-1310'a tabi olmayarak İlhanlıların hakimiyetini tanıdı. Kurduğu
beyliğin merkezi Kütahya idi. Yakub Bey'in idaresindeki
Germiyanoğulları, Anadolu beyliklerinin en kuvvetlilerinden birisi
olup, Bizans bu beyliğe her yıl muayyen bir vergi ve hediyeler
göndermekte idi. Devletin başkenti Kütahya şehriydi. 1381'de Kütahya,
Simav ve Tavşanlı, Osmanlılar'a verilmiş, Germiyanoğulları, Kula'ya
çekilmişlerdir.
Germiyanoğulları, Batı Anadolu'da mühim yerleri
kesin şekilde Bizanslılar'dan fethedip Türkleştiren Türkmen
hanedanlarının başında gelir. Onun için prestijleri çoktu. En geniş
şekliyle beylik, bugünkü Kütahya, Uşak, Denizli, Afyon vilayetleri ile
Manisa vilayetinin doğusunu kaplıyordu. Bu topraklar 44.000 km2 eder.
Aydınoğulları'nın da Germiyanlılar'a tabi olduğu düşünülürse, beylik,
Ege'ye dayanıyor demektir. 1360'a doğru beylik, 37.000 km2 kadardı.
Germiyanoğulları,
Afyon ve çevresini Sahib Ataoğulları'ndan almışlardır. Denizli'de 92
yıl saltanat süren İnançoğulları, Germiyanoğulları hanedanındandırlar.
Yakub Bey ise 1314'de Alaşehir'i zaptetmiş ve haraca bağlamıştır. Aynı
yıl içinde Anadolu'ya gelen İlhanlı beylerbeyi Emir Çoban'a itaat etti.
Süleymanşah
1361-1387'ın saltanatının ilk yılları sakin geçti. Fakat onun
Karamanlılar ile Hamidoğulları arasındaki mücadelede, Hamidoğullarından
İlyas Bey'in tarafını tutması, Karamanlılar ile arasının açılmasına
sebep oldu. Süleyman Şah bu baskı sebebiyle Osmanlılar ile anlaşmak
istedi. Bu maksadla da kızını Sultan I. Murad'ın oğlu Bayezid'e vermeyi
ve çehiz olarak da bazı şehir ve kasabaları Osmanlılara bırakmayı
teklif etti.
Yakub Bey 1399'da tutuklu bulunduğu İpsala'dan
kaçarak Timur'un yanına kadar gitmeyi başarmıştır. Ankara savaşı
1402'ndan sonra Timur ona ülkesini iade etti. II. Yakub Bey böylece
Timur'un hakimiyetini tanımış oluyordu. Osmanlı şehzadeleri arasındaki
taht mücadelesinde ise, yeğeni Çelebi Mehmed'in tarafını tutmuştu.
Karamanlılardan Mehmed Bey'in iki yıl üst üste yaptığı sefer neticesi
ülkesini terke mecbur kalan Yakub Bey, Çelebi Mehmed'in Karamanlıları
yenmesi üzerine tekrar beyliğinin başına geçmişti (1414).
Kısa
bir sükunet devresinden sonra, Yakub Bey ile Karamanlılar, Sultan II.
Murad'a karşı Çelebi Mehmed'in öteki oğlu Mustafa Çelebi'nin tarafını
tuttular. Mustafa Çelebi'nin İznik'te öldürülmesinden (1423) sonra,
Yakub Bey Osmanlılar ile iyi geçinmeyi tercih etti. Yakup Bey erkek
evladı bulunmadığı için ülkesini ölümünden sonra Osmanlılara bıraktı.
Ölümünden
sonra Germiyanoğulları Beyliği tamamıyla Osmanlı Devleti'nin idaresi
altına girmiş oldu (1429) Germiyanoğulları, zamanımıza kadar gelmişler
ve Osmanlı hizmetinde sadrazamlığa, damatlığa kadar yükselen birçok
şahsiyetler yetiştirmişlerdir. Germiyanoğulları 1. Kerimeddin Ali Şir
Bey (12607-1264) 2. I. Yakub Bey (1264-1325) 3. Mehmed Bey (13257-1360)
4. Süleyman Şah Bey (Adil) (13607-1387) 5. II. Yakub Bey (1387-1390)
Germiyanoğulları sarayı bilim adamlarının ve şairlerin yüksek himayeye
nail oldukları bir yerdi.
Bilhassa Süleyman Şah ve II. Yakub Bey
zamanlarında iktisadi ve sosyal hayat çok gelişmiş, Kütahya Anadolu
beylikleri içinde kültür bakımından en üst seviyeye ulaşmıştı. Mimari
eserlerin büyük kısmı Kütahya'dadır ve bunlardan en önemlisi II. Yakub
Bey'in yaptırdığı kendi türbesini de içine alan, medrese ve imaretten
ibaret külliyedir.
|