|
|
 |
 |
Okunma |
|
58 |
Lidya, Anadolu'da Tunç Çağından itibaren M.Ö. 2. bin yılın ikinci yarısında hüküm süren Lidya uygarlığı toprakları.
Yer
olarak kabaca Anadolu'nun batısıdır. Esas olarak Gediz (Hermos) Irmağı
ve Küçük Menderes (Kaistos) Irmaklarının vadilerini kapsayan bölgedir.
Kuzeyinde Mysia, güneyinde Karia, doğusunda Frigya, batısında ise Ionia
bölgeleri bulunmaktadır.
Lidya'da üç kral hanedanı hüküm
sürmüştür. Birincisi "Atyadlar", ikincisi "Heraklidler", üçüncüsü
"Mermnadlar" Hanedanları'dır. İlk iki hanedan ve bunların kralları
hakkında pek bir bilgimiz yoktur. Bu iki hanedanın M.Ö. 2. bin yılın
ikinci yarısında hüküm sürdükleri biliniyor. Yapılan dilbilim
çalışmaları sonucunda Lidyalılar'ın kökeninin Anadolu'nun Tunç Çağına
kadar gittiği anlaşılıyor. Önceleri Hint,Avrupa dil grubundan olduğu
şeklinde tanıtılan Lidya dili,bugün Tarihçi Heredot'un aktardığı gibi,
Orta Asya kökenli bir millet olarak, Ural-Altay dil grubu'ndan bir dil
kullandıkları, son verilerle kesinlik kazanmış ve lidya dil grubu
Arkeoloji Tarihinde yerini almıştır...
Lidyalıların bilinen en
parlak dönemi M.Ö. 700-550 yılları arasıdır. Bu dönem aynı zamanda
Mermnadlar Hanedanı dönemidir. Lidya adı Mermnadlar Hanedanının ilk
kralı olan Gyges'ten itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Gyges hakkında
bildiklerimizi Yunanlı tarihçi Heredotos'tan öğrenmekteyiz. Heredotos,
Gyges'in Miletos, Smirna ve Kolophon (Değirmendere)'a karşı saldırgan
bir politika izlediğini söylemiştir. Gyges'ten sonra sırasıyla Ardys,
Sadyattes, Alyattes ve Kroisos hüküm sürmüşlerdir. Yine Heredotos,
Alyattes'in Smirna ve Klazomenai (Urla) kent devletlerine saldırdığını
söylemiştir. Fakat Alyattes, Klazomenaililer'le yaptığı savaşta
yenilmiştir. Yine Lidyalıların doğudaki Medlerle Kızılırmak yöresinde
yaptıkları savaş Alyattes döneminde olmuştur. İşte bu savaş sırasında
Miletos'lu Thales ilk Güneş tutulmasını doğru olarak tahmin etmiştir
(M.Ö. 28.05.585).
Lidyalılar'ın Yunanlılar'la en fazla ilişki
kurdukları dönem Kroisos (560-547) dönemidir. Kroisos'da Ionia kent
devletlerine karşı saldırgan bir politika izlemiştir. Fakat adalarda
oturanlarla iyi ilişkiler içine girmiştir.
M.Ö. 546 yılında
Persler, Lidya Krallığının başkenti Sardes'i ele geçirip Lidya
Krallığına son vermişlerdir. Böylelikle Anadolu 200 yıl boyunca Pers
egemenliğine girmiştir.
Lidya'nın insanlık tarihine en büyük
katkısı "sikke"yi icat etmiş olmalarıdır. Başkent Sardes'in içinden
geçen Paktalos Irmağı'nın alüvyonlarında doğal olarak bulanan
altın-gümüş karışımı "elektron" madeninden basılan ilk sikkelerin
üzerinde Lidya Krallığının arması olan Aslanbaşı bulunuyordu. İlk Lidya
sikkeleri muhtemelen Alyattes döneminde basılmıştır. Sikke basımının
daha iyi bir duruma gelmesi ve elektron yerine altın ve gümüşten ayrı
olarak sikke basımı Kral Kroisos zamanında ortaya çıkmıştır.
Seramik
kapların özelliğinden Lidyalıların batıdaki komşuları Ionia ile çok
öncelere giden bir ilişkileri olduğu saptanmıştır. Yine Lidyalılar'ın
Yunanlılar'la ticari ilişkilerinin yanı sıra dinsel ilişkileri de
vardı. Lidya dininde en önemli kültler ana tanrıça-Artimu
(Artemis-Kybele), Luvi tanrıçası-Kuvava, tarım tanrıları-Baki
(Dionysos), yağmur tanrısı-Leus (Zeus) ve mezarların
koruyucusu-Santas'dır. Lidyalılar ilk parayı kullanan devlettir.
|
Rastgele
