Gümüşhane

			Okunma
			78

GÜMÜŞHANE

Doğu Karadeniz Bölgesinde yer alan İlimiz doğusunda Bayburt, batısında Giresun, kuzeyinde Trabzon ve güneyinde Erzincan ile komşudur. Yeryüzü şekilleri bakımından Köse, Kelkit ve Şiran ilçelerinin yer aldığı güney kesimi yüksek bir plato özelliği gösterirken, Merkez, Torul ve Kürtün ilçelerini kapsayan kuzey kesimi oldukça engebelidir. Dar ve derin vadilerle birbirinden ayrılmış yüksek dağlar kuzeyin belirleyici özelliğidir. Gümüşhane'nin ünlü yaylaları da bu kesimde yer alır

MAĞARA TURİZMİ

 

Karaca Mağarası : Torul İlçesine bağlı Cebeli Köyü sınırları içerisinde bulunan Karaca Mağarası şehir merkezine 17 km. mesafede, denizden 1550 m. yükseklikte olan ve Gümüşhane turizminin lokomotifi durumundadır. .Mağara damlataşı şekillerinin en güzel ve en görkemli, görenleri büyüleyici örneklere sahip UNESCO'nun Dünya Miras Listesine girecek güzellikte ve değerde bir mekandır. Bu nedenle Gümüşhane turizminin adeta dinamosu durumundadır. Sağlık turizmi yönünden özellikle solunum rahatsızlıklarına (astım gibi) iyi gelmektedir

Mağaranın toplam alanı 1500 m2 uzunluğu ise (giriş kısmı ile en uc nokta arasında)105 m. dir. Damlataşı oluşumları bakımından hem çok zengin hem de damlataşı oluşumları çeşitli renk ve şekilleri arz eder. Mağara içerisindeki damlataşı şekillerini şöyle sıralamak mümkündür: Sarkıtlar,dikitler,sütunlar,bayrak şekilleri, org desenli duvarlar,mağara çiçekleri,mağara incileri, traverten havuzları ve traverten basamakları.

Mağara Gümüşhane-Trabzon karayolunun 12.km.'nde kuzeye ayrılan 4 km.'lik yolu takiben ulaşılır. Ana tur güzergahından sonraki 4 km.'lik yol çift şerit ve asfaltlanmış, tur otobüslerinin rahatça gittiği bir yoldur. Mağaranın bulunduğu yerde kır kahvesi, dinlenme tesisleri gibi ziyaretçilerin ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri öncül tesisler mevcuttur
 

Akçakale Mağarası :Akçakale Mağarası,merkeze bağlı Akçakale Köyünün Arsa mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Yaklaşık 18.500 m2'lik iç alana sahip olan mağaranın ağzı deniz seviyesinden 1585 m. yüksekte yer almakta ve içeriye doğru derinleşerek uç kısımdan 1490 metreye kadar alçalmaktadır. Mağaranın uzunluğu 290 m.dir. Tavan yüksekliği ise bazı kesimlerde 40 m.yi geçmektedir. Mağara havalandırma zonunda (vados zon) yer almakta ve düzenli bir akarsu bulunmamaktadır. Buna karşılık dört ayrı yerde küçük gölcükler oluşmuş bulunmaktadır.

Mağaranın havası serin (17-20 derece ), nem değeri ise nispeten yüksektir (%68.74) . sarkıt,dikit, mağara incisi, mağara çiçeği, flama, duvar travertenler gibi eşsiz güzellikte damlataşları bazı kesimlerde önemli yoğunluklara ulaşmaktadır. Bu nedenle önemli bir turizm potansiyeline sahiptir

Arılı Mağarası : Gümüşhane'nin batısında Arılı Köyünün sınırları içerisindir Köye 1km. uzaklıktadır. Mağaraya Torul'dan 30km stabilize yolla ulaşılır.Dar bir girişi olan mağara ,geniş odacıklardan oluşmaktadır. Giriş kısmından sonra çok sayıda salon ve odacıklar bulunmaktadır. Beyazdan lacivert' e kadar çeşitli renk tonlarının hakim olduğu sarkıt ve dikitler ilginç bir görünüm arz eder. Geniş ve dar sütunların oluştuğu mağarada ,damlataşları oldukça güzel örneklerdendir.

İlde bulunan diğer mağaralar ise şunlardır : İkisu Mağarası, Ardıçlı Mağarası , Üçbacalı Mağara, Altındaş Mağarası, Kartalkaya Mağarası, K. Ardıçlı Mağarası, Kaban başı Mağarası,Arsa Mağarası,Köprübaşı Mağarası, Ambela Mağarası,Taşbaşı Mağarası,Üstü açık Mağarası,Yaylım Mağarası, İnönü Mağarası,Geremezini Mağarası, Mamatlar Mağarası , Cingora Mağarası, Küçük Cingora Mağarası, Karşı Mağara, Köroğlu Mağarası Kırkgöz Mağarası.

DOĞAL GÜZELLİKLER
 

Tomara Şelalesi : Şiran İlçesine 25 km mesafede bulunan Seydibaba Köyündedir. Tomara Şelalesi adeta kayaları patlatarak 15-20 m. genişliğinde bir alandan çıkarak yaklaşık 25-25 metre yükseklikten 2 km uzaklıktan duyulan i sesiyle dökülmektedir. Suyun akış vadisi içerisinde oluşturduğu akış kıvrımları , akış rejimi vadinin rafting yapılabilecek konumda olmasını sağlamaktadır.Şelale çevresinde yeme içme ve dinlenme tesisleri bulunmaktadır.

Artabel Gölleri : Torul ilçesi Gülaçar Köyü'nden geçen Artebel Deresi kaynağında bulunan ve yörede Yıldız gölleri, Beş göller, Karanlık Göller gibi adlarla nılan krater gölleridir. il merkezine yaklaşık 60 km. uzaklıkta dır. Gülaçar köyüne bağlı Artebel Mahallesi'nden sonra orman yolu ile ilk şelaleye ulaşmak mümkündür bu noktadan itibaren ilk krater gölü olan Karanlık gö1e 90 dakikalık bir yürüyüşle ulaşmak mümkündür.

Torul ilçesi sınırları içerisinde kalan Artebel Gölleri ve çevresinin 5859 hektarlık kesimi "Artebel Gölleri Tabiat Parkı' olarak ilan edilmiştir.Ayrıca Zigana Köyü yaylalarında Limni ve Kuzu Gölleri, Yağmurdere sınırları içerisinde (Şakir Göl, Kürtün Sarıbaba'da Karagöl, Dörtkonak Yaylasında Aygır Göl, Dipsiz Göl gibi irili ufaklı göller mevcuttur.

Limni Gölü : Torul İlçesi Zigana Köyü Saranoy Yaylasındadır.Göl ve çevresi sahip olduğu doğal güzellikleri,zengin flora ve faunası ile adeta insanları büyülerken klima özelliği havası ile insanlara sağlıklı bir ortam sunar.Göl çevresinde öncül tesisler mevcuttur. Gümüşhane'ye 40 km.Torul İlçesine 16 km. mesafededir.

Örümcak Ormanları : Gümüşhane ili Kürtün İlçesi sınırları içerisinde yer alan örümcek Ormanlarında Avrupanın en yüksek göknarları (61,5 m.) ve Türkiyenin en uzun ladinleri (57,6 m. ) yer almaktadır. Örümcek Ormanları İl merkezine 60 km. mesafede olup, karayolu ile ağaçların bulunduğu bölgeye gidilebilir.

KALELER
 

Canga Kalesi : Bu kaleye Vank köyünden ve Kale deresi denilen vadiden gidilirTrabzon, Türkler tarafından 1461 yılında fethedildiğinde Kral kızının bu kaleye sığınarak hazineyi saklayıp,öldüğünde nakledilen rivayetler arasındadır Kuzey köşesindeki kayaların üzerine oturtulmuş küçük bir şapel vardır.Sağlam kalan duvarlar üzerinde fresko tekniğinde yapılmış, Hıristiyan Azizleri olduğu tahmin edilen resimler vardır.

Kale Kalesi : Şehir Merkezinin 20 km.doğusunda Gümüşhane-Bayburt anayolunun sağında yer almaktadır.Kalenin iki yolu vardır. Batı yönündeki yol daha kolaydır.Fakat giriş doğudandır.Kale çok sarp bir kayalık üzerine 1560 metre yükseklikte Ana kaya üzerine inşa edilmiştir.78x27 metre boyundadır.Moloztaş örgülü duvarların büyük bir kısmı hala sağlam durumdadır.Kale duvarlarının yükseklikleri 5-15 metre arasındadır. Arka arkaya bulunan bu iki yapının aydınlığını sağlayacak hiçbir pencere mevcut olmadığından bunların zindan olarak kullanıldığı tahmin edilmektedir.Kalede vadiye inen gizli su yolları mevcuttur.

Akçakale : Kale şehir merkezinin Kuzeydoğusunda,Bağlarbaşı semtindedir. Gümüşhane-Bayburt karayolunun 5.kilometresinden 12 km.kuzeye gidilerek Kaleye ulaşılmaktadır.1530 metre yükseklikte olan Kale Ana kaya üzerine nispeten yuvarlak planlı olarak moloztaşlarla yapılmıştır.

İlde Bulunan Diğer Kaleler : Gümüşhane yöresinde savunma ve gözetleme amaçlı 35 kale vardır. sayının bu denli çok oluşu İran-Mezopotamya ticaret yolu üzerinde bulunmasıyla açıklanabilir. Diğer Kalelerden BazılarıYağlıdere köyü kalesi , Krom Vadisi Kalesi , Has Kalesi , Kov Kalesi ,Kalecik Kalesi ,Kopuz Kalesi ,Satala Kalesi , Torul Kalesi ,Dağdibi Kalesi , Edire Köyü Kalesi , Süme Kalesi , Yalıkayak Köyü Kalesi , Kürtün Kalesi

iİNANÇ TURİZMİ
 

Süleymaniye Ulu Camii : Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılan cami bir çok onarımlar geçirmiştir. Dikdörtgen planlı yapı, mihrap önüne dikey uzanan üç neften meydana gelmiştir. Nefler altı ahşap direkle bölünür, destekledikleri tavan ve düz toprak dam da çatıyla örtülmüştür. Minaresi kalın silindirik bir gövdeye sahiptir. Camiye bitişik bir medresenin mevcut olduğu bilinir.

Kabaköy Kilise Camii : Yapı,H.1285 yılına kadar kilise olarak kullanılmış bu tarihte Camiye çevrilmiş olan Kabaköy Camii Kilisesi Dikdörtgen planlı, beşik tonoz örtülü ve içten neflidir. Kiliseye bitişik olarak Osmanlı (19.yy.) sivri kemerli bir çeşme yapılmıştır.Cami olarak kullanılan kilisenin yapım tarihine dair her hangi bir belge olmamakla birlikte 15-16.yy.'da yapıldığı
 

Metropolitik Kilisesi :Yapı, Merkez Süleymaniye Mahallesinde yer almaktadır. Dikdörtgen bir alan üzerine iki katlı olarak inşa edilmiştir. Kapı, pencere ve köşe taşları düzgün kesme taşla, beden duvarları ise moloz taşla örülmüştür. Üst örtüsü tamamen yıkılmıştır.

Heigos Georgios Metropolitik Kilise : Yapı Süleymaniye Mahallesindedir.İlk ismi Hağia Tiriada'dır. Oldukça eski bir kilisedir.1613-1726 yıllarında iki onarım geçirmiştir.Oldukça büyük ölçülere sahip olan yapının çevre duvarları ve apsisleri sağlam kalmış,üst örtüsü tamamen çökmüştür.Yakın zamanları işaretleyen, kaba üsluplu bazı freskolar (yaş harç tabakası üzerine renkli boyalarla yapılan duvar resimleri) bilhassa batı duvarlarında görülmektedir

Çakallı Kilisesi : Yapı Dumanlı Köyünün Merkezinde yer almaktadır.09.85x13.30 m boyutlarında dikdörtgen bir alan.Kilisenin yapım tarihi 1878'dir. Frekso izlerine sık sık rastlanan kilisede kapı, pencere, taşıyıcılar, kemerler ve köşe taşları düzgün kaliteli kesme taş malzemeden, diğer beden duvarları ise 0.85 m kalınlığında kaliteli moloz taştan yapılmıştır.
 

Çakırkaya Kilisesi : Şiran İlçesi Çakırkaya Köyü Kozağaç Mevkiinde bulunan Çakırkaya Kilisesi Kaya Kütlesinin gayet itinalı bir işcilikle oyulması suretiyle meydana getirilmiştir.Normal mimari unsurlarla yapılan Çakırkaya kilisesinin batısında dikdörtgen planlı apsisinde üç büyük niş bulunan bir şapel mevcuttur.Kayalıklar üzerinde ana kayaya oyulmuş üç nefli ve yanında küçük bir şapeli bulunan kaya kilisesidir.

Çevrepınar Köyü Kilisesi : Şiran İçlisi Çevrepınar Köyündedir. Şiran-Gümüşhane yolunun batısında 12.5 eninde 10 metre boyunda 4 ana sütun üzerine oturtulmuş, ana kubbede buna bağlı küçük sütunlar ile 6 adet kubbesi bulunmaktadır.Sütün başlıkları geometrik desenlerle şekillendirilmiş sütunlar kurşun eritilerek üst,üste konulmuştur.Yapının ses yankısının sağlanması için ana kubbede karşılıklı küpler konularak ses dizaynı sağlanmaya çalışılmıştır.Kilise giriş kapısı işlemeli olup, Papaz yeri diye anılan kısım harap olmakla birlikte özelliğini korumaktadır.
 

Panaghia (MERYEMANA) Kilisesi : Büyükçit Köyü Vadisinde Çit deresinin sol tarafındaki yamaç üzerindedir. Manastır Yüksek duvarlarla çevrili avlunun içindedir.Manastırı ilk kez 890-900 tarihleri arasında üç keşişin kurduğu bilinmektedir.Daha sonra Trabzon Komnenosları döneminde ve 19.yy da onarılmıştırApsisin nişinde Bizans döneminden freskler vardır.

Surp Karabet Kilisesi : Yapı, Süleymaniye Mahallesinde oılup,Ermeni kilisesidir.Çift meyilli çatısında yer alan kubbesiyle daha çok İmera(Olucak) Köyü Manastır kilisesiyle benzerlik göstermektedir.

Gümüşhane il sınırları içinde ayrıca ;KARACA (MASURA) MAH. KİLİSESİ , MERYEM ANA KİLİSESİ , BİNATLI KİLİSESİ , HAGİOS GEORGİOS MANASTIR KİLİSESİ , HEGİOS STEPHONOS KİLİSESİ , MUZARAS KİLİSESİ , BAŞ HAVİYANA KİLİSESİ , PİŞTOVLİ KİLİSESİ , ZURNACİLİ-1 KİLİSESİ , IŞIK DERE KİLİSESİ , PANAGHİA KİLİSESİ , PANAGHİA KİLİSESİ , AŞAĞI DERE KİLİSESİ , KOPUZ KÖYÜ KİLİSESİ ¸GÜZELOLUK KÖYÜ(BAŞ MAH.) KİLİSESİ , MESEHOR KİLİSESİ , YAYIKCILAR MAH.KİLİSESİ , ŞİŞE(ÇENGELLİ) MAH.KİLİSESİ , ALINYAYLA (MACARA) KÖYÜ KİLİSESİ , KARŞIYAKA MAH.MERYEMANA KİLİSESİ , KAYADİBİ MAH.KİLİSESİ , HIDRELLEZ MAH.KİLİSESİ , AYVALOS KİLİSESİ , AYMUHAL (GÜNDOĞDU) MAH. KİLİSESİ , SARIUN MAH.KİL.KROM VADİSİ , UĞURTAŞ KÖYÜ KİLİSESİ , ALPULLU MAH.KİLİSESİ-2 , KARAAĞAÇ MAH.KİLİSESİ , KROM VADİSİ ZEMBELEK KİLİSESİ , MANAT KİLİSESİ , BAŞ (CAMİ) MAH. KİLİSESİ , ARILI KİLİSESİ , KALİS KİLİSESİ , SÖĞÜTELİ KİLİSESİ , KİRAZLIK (ANDON) MAH.ŞAPELİ , ATALAR KİLİSESİ , VANK KİLİSESİ , İŞHANLI KİLİSESİ , KÜPÇÜLER (AĞRIT) MAH.KİLİSESİ , KROM KİLİSESİ , OLUCAK (İMERA) VADİSİ KİLİSESİ , DERE MAHALLESİ KİLİSESİ , HEGİOS İOANNES MANASTIR KİLİSESİ , DEMİRKAPI KİLİSESİ , HAGİOS THEODOROS KİLİSESİ , GÜNEŞLİ MAHALLESİ KİLİSESİ , MANAMATLI MAH.ŞAPELİ , YİTİRMEZ KİLİSESİ , YAYLIM KÖYÜ KİLİSESİ , KIZLAR MANASTIRI , ÇEVREPINAR KÖYÜ KİLİSESİ , CİNGANLI KİLİSESİ , BALCILAR MAH.KİLİSESİ , AŞAĞI MAH.KİLİSESİ , BAŞ MAHALLE KİLİSESİ MANDIRI KİLİSESİ , BELEN KÖYÜ KİLİSESİ , DİLEK YOLU KİLİSESİ , TERZİLİ KİLİSESİ , ORTA MAHALLE KİLİSESİ , AŞAĞI MEZERA ŞAPELİ , EMİRLER MAHALLESİ KİLİSESİ , AYANA MAH.KİLİSESİ bulunmaktadır.

TARİHİ HARABELER

 

Santa Harabeleri : Santa Harabeleri 17. yy'dan beri dini, ticari ve kültürel önem taşıyan bir yerleşim yeridir. Santa Harabeleri bugünkü Dumanlı köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. 7 adet mahallesi vardır. İl Merkezine uzaklığı 80 km.'dir. Ulaşım Yağmurdere Bucağı üzerindedir.her mahalle tümüyle taştan inşa edilmiş tek katlı konutlar, taş cepheli 1 veya 2 kilise, her sokak başında 1 çeşme vardır. Tarihi eserler yönünden zengin olan Santa doğal konumları itibariyle de yayla özelliği taşımaktadır.

Sadak Harabeleri :Satala olarak bilinen Antik Kent Doğu Karadeniz Bölgesi Gümüşhane İli Kelkit İlçesinin 17 km. Güneydoğusundadır. Bu günün Sadak Köyü Antik Devirde Satala adını taşıyordu. Eski Roma İmparatorluğunun doğudaki en önemli askeri ordugahı Anadolu ve Kapadokya 'dan Karadeniz'e geçen askeri yolların birleştiği bir kenttir.
 

Kent çevresinde tiyatro, opera ve yapı kalıntıları , motifli tuğlalar , prezeler , sütun başlıkları, hayvan heykelcikleri , mühürler, sikkeler, yüzükler, pişmiş topraktan yazıtlar,Roma ve Erken Bizans dönemine aittir. Antik kenten Su Kemerleri, ünlü Yunan heykeltıraşı Fidyes tarafından yapılan ve şu anda Londra Brithis Museum da bulunan güzellik tanrıçası Afrodit' in heykeli, antik havuz, mezar sikkeleri,günümüze ulaşan tarihi kalıntılardır.

İmera Manastırı : Olucak (İmera) Manastırı; il merkezine 38 km. uzaklıkta Olucak Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Antik kentte kubbeli ve kubbesi tonozlarla örtülü manastır bulunmaktadır. Kitabesinden 1350'de yapıldığı anlaşılmaktadır. Çok sayıda tarihi ve kültürel değeri bulunan antik şehir arkeolojik sit alanı ilan edilmiştir.

KIŞ SPORLARI
 

Zigana Dağı Tesisleri : Gümüşhane -Trabzon yolunun 50. km.'nde bulunan Zigana tünelini geçtikten sonra doğaya 3,5 km stabilize yolla ulaşılan Zigana Turizm Merkezi 2032 m. yüksekliktedir. Turizm Merkezinde, elektrik, içme suyu, 800 m. teleski kayak eğitimi tesisi ve otel, lokanta, kır kahvesi, et lokantası, bakkal, kasap, manav işletilmektedir. Zigana, yaz aylarında çim kayağı, kış aylarında kayak turizmine elverişli ender beldelerimizden biridir. Nemli deniz iklimi ile kara iklimi arasında çok ilginç bir bölgemizidir. Zigana'da kır kahvesinin bahçesinde oturuken kuz sisi bulutu, güneyde pırıl pırıl güneşi görebilirsiniz.